Hogere therapietrouw en betere inhalatietechniek, dat willen we allemaal wel! Maar waarom gaat het dan toch zo vaak mis? In deze serie van 6 artikelen verkennen we deze thema’s aan de hand van onderzoeken en interviews en belichten ze vanuit verschillende hoeken. Dit biedt u de mogelijkheid om te reflecteren op uw dagelijkse praktijk. Zo werken we samen aan hogere therapietrouw en betere inhalatietechniek. Dit is deel 6 uit de serie.

 

Het bijbrengen van de juiste inhalatietechniek aan patiënten vormt een cruciaal onderdeel van de behandeling met inhalatiemedicatie. Medicatie komt niet alleen beter op de juiste plek wanneer de inhalatietechniek optimaal is, tevens kan de stap naar meer of andere medicatie er vaak mee voorkomen worden.

Titia Klemmeier is astma/COPD-verpleegkundige in het Martini ziekenhuis te Groningen en oprichter van Stichting Inhalatie Medicatie Scholing (IMIS) en als zodanig nauw betrokken bij de zorg voor patiënten met inhalatiemedicatie. Zij maakt zich dan ook al jaren hard voor goede en duidelijke inhalatie-instructie. Wat dat precies inhoudt, legt ze graag uit: “Dat betekent niet alleen dat patiënten wordt verteld hóe ze hun inhalatiemedicatie moeten gebruiken, maar ook waaróm het op die specifieke manier moet. Dan is de kans dat de informatie blijft hangen veel groter.” Onderzoek bevestigt dit: Klemmeier en haar collegae bekeken in een studie met (inhalator-specifieke) visuele instructiekaarten of er verschil was als patiënten met astma of COPD uitleg kregen met een patiëntenkaart waarin het ‘waarom’ van bepaalde handelingen werd uitgelegd versus de ‘normale’ inhalatie-instructie. Dat bleek inderdaad het geval te zijn; de inzet van een inhalator-specifieke visuele instructiekaart had een duidelijk gunstig effect op het aanleren van de juiste inhalatietechniek.1 Aansluitend daarop is in een follow-up studie onderzocht wat de langetermijneffecten van (specifieke) inhalatietechniektraining bij deze patiënten waren. Wat bleek? Na een jaar was de inhalatietechniek bij 66% van de 56 deelnemers nog steeds adequaat.2 “Een hoog percentage,” aldus Klemmeier. “We weten dat dit normaal veel lager is; deze vorm van inhalatie-instructie biedt dus duidelijk voordeel. Patiënten gaven daarnaast ook aan dat ze een betere kwaliteit van leven hadden, omdat hun medicatie beter werkte. Een win-win situatie dus.”
 

Therapietrouw
De juiste inhalatietechniek en therapietrouw zijn nauw met elkaar verbonden, aldus Klemmeier. “Wij bespreken het belang van therapietrouw altijd met de patiënt. Het is heel simpel; hoe beter je inhaleert, hoe kleiner de kans op bijwerkingen van de medicatie en daarmee een grotere kans op therapietrouw. Daarom is het zo belangrijk om te benadrukken dat de inhalatietechniek goed moet zijn.” Los van de instructie aan de patiënt is Klemmeier ook een groot voorstander van het (regelmatig) trainen van de longverpleegkundigen, de praktijkondersteuners, apothekersassistentes, kortom: iedereen die betrokken is bij het geven van inhalatie-instructie aan de patiënt. “De kunst zit ‘m in het geven van laagdrempelige en eenvoudige uitleg aan de patiënt. Dat kan alleen als degene die dat doet, zelf ook goed getraind blijft. Daarom is kwaliteitsborging elke anderhalf jaar nodig om zo scherp mogelijk te blijven.” Johan Kooistra, Healthcare Development Manager van BENU-apotheken beaamt het belang van regelmatige training vanuit de rol van de apotheek. “Onze apothekersassistenten zijn doordrongen van de rol die een goede inhalatietechniek heeft in de behandeling als totaal, en passen dat dan ook toe. Zo is het overgrote merendeel van de inhalatiemedicatie afkomstig van de huisarts; de patiënt heeft op het moment dat hij of zij in de apotheek komt met het eerste recept in de eerste lijn doorgaans nog geen inhalatie-instructie gehad. De apothekersassistenten vervullen hier een belangrijke rol; bovendien zijn zij de enigen die écht weten wat er wordt afgeleverd. Dat kan – door het preferentiebeleid – namelijk weleens wat anders zijn dan wat er op het recept staat.”
 

Rol apothekersassistent 
De apothekersassistent kaart het gebruik van de inhalatiemedicatie en de inhalator die erbij hoort bij de patiënt aan op het moment dat deze de medicatie afhaalt. “Op een ‘natuurlijke manier’ nemen we de patiënt mee de spreekruimte in, en wordt de uitleg gegeven.” Essentieel hierbij is de manier waarop dit gebeurt, aldus Kooistra. “Natuurlijk is de inhoud belangrijk, dus zijn vrijwel alle apothekersassistenten bekend met het overgrote deel van de inhalatoren en weten ze waar op gelet moet worden. Maar nog veel belangrijker is hoe een patiënt ‘getraind’ wordt. Hoe communiceer je? Dat betekent onder meer dat het niet alleen verteld en voorgedaan wordt, maar dat er samen wordt geoefend. Dat er stap voor stap wordt uitgelegd wat je doet en waarom. Dan doet de patiënt het uiteindelijk zelf. Daarbij zit de assistent ernaast in plaats van ertegenover. Dat lijkt een detail maar helpt enorm om de afstand te verkleinen en het echt ‘samen’ te doen.” Juist omdat dit zo’n belangrijk aspect van het patiëntencontact is en om apothekersassistenten bekwaam te houden in het geven van inhalatie-instructie, organiseert BENU jaarlijks in iedere regio een aantal trainingen in samenwerking met IMIS.
 

Kostenbesparend
Hoewel inhalatie-instructie uiterst belangrijk is, wordt er maar één instructie vergoed, terwijl uit studies is gebleken dat er meer inhalatie-instructies nodig zijn om tot een juiste inhalatietechniek te komen. “Dat zou beter moeten kunnen,” vindt Kooistra. “Onderschat het niet; het is veel werk en ongelooflijk belangrijk. Als je dit namelijk niet goed doet, en patiënten denken dat de medicatie niet werkt, krijgen ze mogelijk steeds duurdere medicatie voorgeschreven. Met andere woorden: als het met de inhalatie-instructie goed gaat en de patiënt deze op de juiste manier blijft toepassen, kan het – naast een gunstig(er) effect op de klachten – een forse kostenbesparing opleveren.”

 

Referenties
1.    Kemerink A, et al. Inhalation technique education in asthma or COPD: The value of a visual instruction card. Eur Respir J 2016.48:PA5006;DOI:10.1183/13993003.congress-2016.PA5006
2.    Klemmeier-Boekhout TJ, et al. The importance of inhaler technique education in asthma and COPD: a long-term follow-up. Wordt gepresenteerd op ERS 2019. 

Beoordeel content: 
0
Nog geen beoordelingen
0321RESP188462
×

Ask Speakers

×

Medical Information Request