Wat is astma?
Astma is een longaandoening met als belangrijkste kenmerk aanvallen van bronchusobstructie. Deze aanvallen worden veroorzaakt door een verhoogde gevoeligheid van de luchtwegen voor allergische en niet-allergische prikkels. Het gevolg is een chronische ontstekingsreactie. Astma is een heterogeen ziektebeeld. Van de verschillende uitingsvormen komt allergische astma het meest voor. Andere uitingsvormen zijn astma geïnduceerd door acetylsalicylzuur, arbeidsgerelateerd astma en astma dat op volwassen leeftijd ontstaat (late onset asthma).
 

Hoe kan de diagnose astma gesteld worden?
De huisarts kan astma overwegen bij een patiënt met onderstaande klachten:

  • Dyspneu
  • Piepende ademhaling
  • Hoestklachten die langer dan 3 weken aanhouden
  • Snelle vermoeidheid
  • Conditievermindering

 

De diagnose astma wordt veelal gesteld na meerdere consulten. Voor het diagnosticeren van astma wordt spirometrie aanbevolen. De spirometrische parameters worden uitgelegd aan de hand van referentiewaarden. Waar mogelijk wordt spirometrie verricht in de huisartsenpraktijk. Als daar onvoldoende mogelijkheid of deskundigheid is, wordt spirometrie uitgevoerd in een diagnostisch centrum of een longfunctielaboratorium in het ziekenhuis. Enkelvoudige FEV1-meters worden niet aanbevolen in de diagnostische fase.

Referentie: Smeele I, et al. NHG-Standaard Astma bij volwassenen (derde herziening). Huisarts Wet 2007;50(11):537-51.

 

Waarom is het lastig om een eenduidige diagnose te stellen?
Bij patiënten boven de 40 jaar is het lastig onderscheid te maken tussen astma en COPD. Bij die groep patiënten kunnen de aandoeningen namelijk samen voorkomen. We spreken dan over ACOS: Astma COPD Overlap Syndroom.

Bij astmapatiënten kunnen op middelbare leeftijd structurele veranderingen in de longen ontstaan, bijvoorbeeld door roken of door een langdurige ontsteking die onvoldoende behandeld is. Hierdoor krijgt de luchtwegvernauwing naast een reversibele ook een irreversibele component (astma met COPD-component of astma met persisterende obstructie). Overigens is bij ernstig astma, ook met een maximale behandeling, een irreversibele verandering van de luchtwegen niet altijd te voorkomen. Bij oudere patiënten met een voorgeschiedenis van astma kan sprake zijn van irreversibele verandering van de luchtwegen, omdat inhalatiecorticosteroïden (ICS) voor 1970 nog niet beschikbaar waren. Ook kan blijken dat patiënten die roken en vanaf hun 40e jaar klachten ontwikkelen astmakenmerken hebben, zoals aanwijzingen voor allergie of reversibiliteit (COPD met astmacomponent). Bij deze patiënten is de diagnose astma bepalend voor het verdere medicamenteuze beleid en de COPD-component voor het niet-medicamenteuze beleid. De aandoening die in de behandeling het meest op de voorgrond staat, wordt gehanteerd als hoofddiagnose.

Bron: Snoeck-Stroband JB, et al. NHG-Standaard COPD (derde herziening). Huisarts Wet 2015;58(4):198-211.

 

Waarom is een tijdige en juiste diagnose van belang?
Bij patiënten met astma en/of COPD wordt niet altijd een juiste diagnose gesteld, terwijl dit juist van groot belang is. Te laat diagnosticeren of een verkeerde diagnose kan verstrekkende gevolgen hebben voor de patiënt. Welke gevolgen heeft een onjuiste diagnose voor de patiënt? Wat maakt een juiste diagnose zo lastig? En wat kan helpen beter te diagnosticeren? In een interview deelt Esther Metting, onderzoeker aan het Universitair Medisch Centrum Groningen, haar inzichten en tips. Ze was bovendien betrokken bij de ontwikkeling van de IPCRG-desktophelper: een visuele beslisboom die ondersteunt bij het diagnosticeren van astma en/of COPD.

Lees artikel

 

 

Verschillen tussen astma en COPD1

 

Astma

COPD

Belangrijkste risicofactor

Atopie

Roken

Luchtwegobstructie

Wisselend, in de regel reversibel

Per definitie deels irreversibel

Pathofysiologie

Chronische ontsteking in alle luchtwegen, meestal gevoelig voor corticosteroïden

Chronische ontsteking met name in de kleine luchtwegen, relatief ongevoelig voor corticosteroïden

Leeftijd

Alle leeftijden

Meestal > 40 jaar

Beloop

Overwegend gunstig met variabele symptomen

Overwegend chronisch met geleidelijk progressieve symptomen

Allergologisch onderzoek

Geïndiceerd

Niet geïndiceerd

Longfunctie

Overwegend normaal (of met reversibele obstructie)

Blijvend verminderd (irreversibele obstructie)

Levensverwachting

(Vrijwel) normaal bij optimale behandeling

Verminderd, ook bij optimale behandeling

Inhalatiecorticosteroïden (ICS)  

Meestal geïndiceerd, behalve bij weinig frequente klachten

Niet geïndiceerd, behalve bij frequente exacerbaties

 

Referenties:
1. Snoeck-Stroband JB, et al. NHG-Standaard COPD (derde herziening). Huisarts Wet 2015;58(4):198-211.

0518XOL959131
×

Ask Speakers

×

Medical Information Request